Anasayfa / Güncel Haberler / KARAMANOĞULLARI NURE SOFİ

KARAMANOĞULLARI NURE SOFİ

celalucyildiz@gmail.com

 

/ HABİP ÇALIŞKAN (*)

Nure Sofi türbesini ilk olarak Taşeli Doğa Gezginleri ve Çıtlık Doğa Gezginleri ortak gezimizde tanımıştık. Geçtiğimiz yıl Ermenek/ Balkusan da ziyaret ettiğimiz,  Habip Çalışkan dostumuzun çağrısı üzerine ; Mut ta bir araya gelen dostlar Mut Kaymakamı, belediye Başkanını ve ardından da Mut Yalnızcabağ /Değirmenlik yaylasında yer alan Nure Sofi türbesini ziyaret etmiştik. Ziyaret sonrası Vakıflar Bölge Müdürlüğünün türbe restorasyon çalışması hızlandı. Geçtiğimiz aylarda da tamamlandı.

 

İşte bütün bu olaylar olurken ; Karamanoğlu torunu Habip Çalışkan uzun yıllardır üzerinde çalıştığı Karamanoğulları /Nure Sofi yapıtını bitirip okuyucuları ile buluşturdu. Ben de 1 temmuz 2021 Perşembe  günü Mut ta gittiğim bir düğün öncesi kitaba ulaştım.

 

Yazar atası olan Karamanoğlullarını kaynaklarına giderek günümüze aktarmıştır.

Yapıtı iki defa okudum. Önemli gördüğüm yerlerin altını çizdim. İlgi duyan yapıtı temin eder, okur. Okuma kültürümüz de gittikçe azaldı. Ama Anadolu kültürünün, özellikle Türkmen yaşam kültürünü merak edenler , mutlaka bu yapıtı okumalı. 250 yıllık Karamanoğlu yaşamı, kültürü , Azerbeycan Şirvan dan Anadolu ya gelişleri yaşamları. Bir devlet oluşları.. Moğollar, Selçuklu, Osmanlı ‘ya karşı ayakta kalma savaşları.. özüne sahip olma çok önemli değer taşır. Gün gelir devlet olur. Konuştuğu dili kurtarma, konuşulan Oğuzca dilini yazıya dökmek için ferman yayınlanır. 13 MAYIS 1277 tarihinde yayınlanan ferman hala günümüzde Türkçe dilinin yaşamsına neden olur.

“ bugünden sonra hiç kimse ,sarayda, divanda ,dergahta, meclislerde ve meydanda TÜRKÇEDEN başka dil kullanmayacaktır. Defterler dahi TÜRKÇE yazılacaktır.”

 

Bu ferman Anadolu ya yaşayan tüm Türkler için bir yol haritası olur. Bir kısmı Müslüman olur, çoğu da alevi inancına sahip çıkarlar, Müslüman olmayanlar ise başta Gagavuzlar olduğu gibi gittikleri yerde inadına Türkçe konuşmaya devam ederler. Moldavya da, Yunanistan ‘ta bu bölgede giden Türkler hala Türkçe konuşurlar. Hala 21 Mart ta Nevruz, 6 mayıs yta Sultan Nevruz kutlarlar.

 

16.y.y. Şah İsmail iktidara geldiğinde , Anadolu’da yaşayan Karaman oğlu, Teke yöresi Türkmenlerinin istediği üzere Türkçe Hutbe okutur. 4 asırdır emevi, vahabilerin yasakladığı ehlibeyt anılır. 12 imamlar anılır.

 

Moğolların, Selçuklu, Osmanlı nın bütün barbarlığına rağmen dillerine, inançlarına sahip çıkarlar. Bütün yasaklamalara rağmen , inançlarını özgürce yaşamak uğruna dağların, sarp kayalıklarda yaşam sürerler. İşte Karaman oğlu Atası Nure Sofi , Ereğli, Ermenek yöresinde yaşarken orman işçiliği yaparlar. Kömürcülük yaparlar. Odunlar Göksu nehrinden, ya da Seyhan nehrinden atılarak Akdeniz’e ulaştırılır.  İşte Toroslarda tahtacıların 13-14 y.y. gördüğümüz yaşama izleri.

 

Karamanoğlulları bir Avşar oymağının Toroslarda bir yansımasıdır. Binlerce yıllık bir çınar onların gönlünde yaşamaktadır. Avşar Bozlağı, Avşar Mengisi, vir bakarsınız Çukurova da Avşar Kuru Yemişleri fabrikası olarak karşımıza çıkar. Avşar Obası Ereğli de, Tarsus Çamalan’da,Afyon Emirdağ da , Kars, Ardahan  ,  Gazi Antep te yaşamaktadır.

“ Avşar obasında bir güzel gördüm,

Göç çekip gidiyor sarı yaylaya… “

 

“ yükseğinde olur şahin yuvası

İndim enginine Avşar obası.”

 

Sizleri notlarla baş başa bırakıyorum:

 

“ karaman oymağı kış aylarında Azerbaycan/Şirvan da yaz aylarında Sivas, Kayseri, Malatya Maraş bölgesinde yaşm sürmüşler. Ama Moğol bakısı, arap Emevi islaam kültürü yayılmacılığı ile  hep göç etmek zorunda kalmışlardır. “

 

“Karamanoğlulları gittikleri yerlerde Ermeniler ile hep savaş etmişler, ama Kürtler ile anlaşma yoluna gitmişlerdir. Selçuklu, Osmanlı ya karşı savaşlarında hep birlikte olmuşlardır. “

 

“ Fatih ‘in sadrazam’ı Gedikli Ahmet Paşa gittiği her yerde toplarla bütün kaleleri yıkmış, binlerce insanı katletmiştir. En önemlisi ise  kültürleri yok etmiştir. Geriye ancak mezarlar kalmıştır. “

 

“ Karaman oğulları kurucusu Nure Sofi  ve eşi Eratna Beyliği prensinin türbesi Mut Yalnızca Bağ Değirmenlik  yaylasında bulunmaktadır. Üçüncü mezar ise komutan a ait olduğu sanılmaktadır. “

 

“ haçlı seferleri sırasında Latin- haçlı askerleri tarafından getirilen Frenk eğirim i olarak adlandırılan domates tohumu Karaman oğulları tarafından üretilmiştir. Bu gün Ermenek Zeyve pazarında, Karaman Laleli pazarında pembe domates hala üretilmeye, tüketilmeye devam etmektedir. “

 

“Nure sofi uzun bir süre Baba İshak ile birlikte Selçukluya karşı birlikte savaş vermişler. Malya yenilgisi sonrası sağ salan Muhlis Baba yı yanına alarak Ermenek  yöresine getirmişler. Karaman yöresinde Bolkarlarda Medetsiz de yer alan Arız Hakim Eğitim Hanesinde  eğitim almıştır.  ( 2 )

 

“ son bahar gelince , Taşeli insanı bir kat yatak alır, Aydın iline , İzmir e doğru ırgarlığa giderlerdi. Çukurova yerine AYDIN ili  Ege yi  tercih ederlerdi. Gelenekleri  böyle idi. “

 

Karamanoğlu  türbelerini gayri Müslimler ve aydın ilin de toroslarda yaşayan Tahtacılar birkaç günlüğüne gelirler,türbeyi temizlerle, inançları gereği geleneklerini yaşarlardı. Toros Tahtacıları 1950 li yıllara kadar yani İzmir Yan Yatır Ocağına bağlana kadar bu gelenekleri sürdü. “

 

 

Notlar :

  1. (*)  KARAMANOĞULLARI KÖKENİ, İLK YERLEŞİM YERLERİ VE KURUCU BEY NURE SOFİ . /HABİP ÇALIŞKAN. Karaman oğlu Mehmet Bey Dil ve Kültür Derneği –caliskanhabip@hotmail.com  05354702623- Balkusan /Ermenek/ Karaman

 

.(1) Doğu ve Batı Toroslarda yaşayan tahtacılar esasında Gaziantep te (Hacı Emirli ) , Adana Ceyhan da Durhasan Dede ocaklarına bağlı idiler. Daha sonra ocakları Aydın ve İzmir Narlıdere’ye taşındılar. Yazarın belirttiği 1950 yıllarında Yanyatır Ocağı Dedesi Ali Rıza Özcan Dede  eşi ile gelir, Mut Köprübaşı köyüne yerleşir. Adana, Mersin de Yanyatır Ocağının Dedesi olur. Ama yörede bulunan tahtacılar en yakın ziyaret yerleri olan  Bolkar /Medetsizz tepe de Bulgar Bozoğlan, Mut ta Mağaras Dede, Gülnar da Zeyne Dede, Silifke ‘de Kırtıl Dede, Alanya da Koç Davut, ziyaret yerlerine gitmeye devam etmişlerdir. Ana neden 1826 yılında  Alevi ve Bektaşi Ocaklarına Nakşi şeyhleri atanınca başta Ermenek’te bulunan ziyaret yerleri ve Hacı Bektaşi Veli ziyaret yerlerine başta dedeler olmak üzere aleviler ziyaret etmeden vazgeçmişlerdir. )

 

  1. karaman elinde Ayrancı yakınlarında Bolkar Dağları nda yaşayan Bulgar Bozoğlan/ Arzuman Yunus vardır. Anadolu da Arzuman/ Bayatlı ocağının da piri dir. Ocak 1826 yılına kadar Karaman’da kalmış. Zorunlu göçler ile İzmir Narlıdere’ye gitmişlerdir. Hala Karaman da Bayatlı mahallesi , camisi bulunmaktadır. Arzım hakim ile arzuman Yunus arasında bir benzerlik görmekteyiz. (Ali Bektaş –Aruzman Ocağı Dedesi)

 

Çok Okunan Haber

KÖPEKLER,ÇAKALLAR YILANLAR ve ATEŞBÖCEĞİ AYDINLIĞI

Günlerdir Mersin’de köpekten korkan polisin savcılığa Büyükşehir Belediyesi ve Başkanı Vahap SEÇER’i şikayet etmesini savcının …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir