Anasayfa / Emlak Haberleri / ÇARPIK KENTLEŞME

ÇARPIK KENTLEŞME

Endüstri Çağı’nın başlangıcından bu yana insanlık çılgınca bir yarışın içine girmiştir:
Gelişmek!
Ancak bu hızlı yarış içinde grafik göstergeler bazı ilginç gerçekleri ortaya koymaktadırlar:
• Şehirlerdeki aşırı nüfus artışı.
• Doğal kaynakların hızla tüketilmesi.
• Çevre kirliliği; su, hava, toprak ve doğal ürünler arasındaki dengenin bozulması.
Gelişmiş ülkeler bütün bunların üstesinden gelmeye çalışmaktadırlar; geniş ekonomik olanakları ve dengeli nüfusları nedeniyle başarıya ulaşma şansları öteki ülkelere göre daha çoktur.
Ülkemizde ise aşırı nüfus artışı, göçler ve hızlı çarpık kentleşme bir felaketin habercisi gibi görünmektedir. Yeni yeni tartışılan bu konularda ülkemizde henüz ciddi bir girişim de yoktur.
Bir süre önce Haliç Rotary Kulübü’nün bu çok önemli konunun “kentleşme” boyutuna sahip çıkarak çeşitli disiplinlerden uzmanların katılımıyla düzenlediği dizi Konferanslarda “çarpık kentleşme”nin çeşitli yönleri uzmanların görüşleriyle ortaya komuştur. Bu görüşler, çarpık kentleşmenin Türkiye’yi nasıl bir felaketle karşıkarşıya getirmek üzere olduğunu bütün açıklığıyla gözler önüne sermektedir.


ÇARPIK KENTLEŞME NEDİR?
Çarpık kentleşme, kentlerin, nüfus patlaması sonucunda, plansız ve denetimsiz olarak, gelişigüzel, altyapısız, her türlü estetik kaygıdan uzak bir şekilde merkezden dışa doğru adeta bir ur gibi büyümesidir. Bu durum çevrede, insanca yaşamaya olanak vermeyen ilkel yerleşmelerin kenti kuşatmasına, merkezde ise mevcut dokunun tahribine, tarihsel, kültürel ve doğal değerlerin yok olmasına yol açmaktadır.
Sonuç, kentlerin ölümü, insanların mutsuzluğu ve fakirliği, toplumun düzensizliğidir.
Batıda 19. yüzyılda, endüstrileşme ile başlayan kentlere göç olayı Türkiye’de 20. yüzyılın ikinci yarısında yaşandı. Şehirlerimiz son kırk yılda, daha önceki nüfuslarının beş on misli nüfus artışları ile karşıkarşıya kaldılar.
Belki, çok daha zengin ülkelerde dahi böylesine büyük bir artışı kısa zamanda sağlıklı çağdaş kentler inşa ederek barındırmak mümkün değildi. Ancak Türkiye’deki çarpık kentleşme, hiçbir mazeretin affettiremeyeceği kadar, insan onuruna yakışmayan ilkellikte olmuştur.


ÇARPIK KENTLEŞMENİN NEDENLERİ?
Hızlı kentleşme, acaba neden hızla çarpık kentleşmeye dönüştü?
Nedenleri kısaca özetleyelim:
• Şehre göç Türkiye’de her türlü tahminin üstünde bir hızla gerçekleşmiştir ve devam etmektedir. Hükümetler, Türkiye çapında doğru ve gerçekçi yerleşme kararları almamış ve uygulamamıştır. Göç zorlaştırılacağına özendirilmiştir. İmar afları, arsa dağıtıp tapu vermeler hep özendirici olmuştur.
Artık kente sadece iş ve aş için değil, kent toprağının yağmalanması için de gelinmektedir.
• Planlar yapılmıştır; ancak bu planlar anormal büyüyen nüfusun ve ihtiyaçların gerisinde kalmış, kentleşme planlamayı izleyeceğine, planlama kentleşmeyi izlemiştir. çoğu kez de planlama, kaçak yapılaşmayı yasallaştırmak için kullanılmıştır.
• Siyasi irade hemen hiçbir zaman planlamayı yeterince ciddiye almamıştır. Ana kararları Devlet politikasıyla saptanmamış planlar, yönetimlerin kendi politik görüşleri doğrultusunda, otorite boşluğundan yararlanan keyfi uygulamalara dönüşmüştür.
• Değişen yönetim kadroları, daha önceki bilgi ve deneyim birikiminden yararlanmak yerine, yeniden fikir üretmeye çalışmışlardır.
• Böylece, kentleşme-planlama konularında da ülkenin hemen tüm konularında olduğu gibi süreklilik sağlanamamış, bir başka deyişle ortak bilinç oluşmamıştır.
• Planlama ile başarıya ulaşamayıp kentler yaşanmaz hale gelince siyasi iradenin günlük, keyfi, operasyonel müdahalelerine başvurulmuştur: Menderes ve Dalan imar hareketleri gibi. Ancak bu hareketler, benimsenmiş planlara dayanmadığı için inandırıcı olamamış, benimsenmemiş, sonuçta toplumsal muhalefetle karşılanmıştır


ÇARPIK KENTLEŞMENİN TOPLUMA MALİYETİ
Kentlerin büyümesi artık sadece o kentte yaşayanların sorunu olmaktan çıkmıştır. Çarpık kentleşmenin yarattığı s

Yazar Ufuk Turu

Çok Okunan Haber

EVİNİZ YIKIM BÖLGESİNDE OLABİLİR!

Başbakanlık, İstanbul, İzmir ve Ankara illerinde 383.5 hektar alanın ‘dönüşüm ve gelişim bölgesi’ ilan edilmesi …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.