Anasayfa / Polemik Haberleri / ORTADOĞU SORUNU

ORTADOĞU SORUNU

Günümüzde Avrupa Birliği’nin ikinci sütununu oluşturan Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikası (ODGP) her ne kadar ilk kez Maastricht Antlaşması ile hukuksal nitelik kazanmış ise de temelleri daha da geriye, Toplulukların ilk ortaya çıktığı döneme kadar gitmektedir. Maastricht Antlaşması’nın yürürlüğe girmesinden önce de Avrupa dış politikasından bahsedildiği, Avrupa Topluluğu ülkelerinin dış dünyada ortak hareket etme çabası içerisinde oldukları bilinmektedir. Neticede Avrupa dış politikası kavramının içeriği incelendiğinde, Avrupa dış politikasının kendi içerisinde bir bütün oluşturmadığı, birbirini tamamlayan üç bölümden meydana geldiği görülmektedir. (1)


Bunlardan ilki, Avrupa Topluluklarının izlediği dış politikadır. Kurucu antlaşmalardan kaynaklanan Topluluk dış politikası, ortak ticaret politikasından ve Roma Antlaşması’nın ilgili hükümlerinden kaynaklanmaktadır. Avrupa Topluluklarının (AT) dış dünya ile kurduğu ekonomik ilişkilerin bütünü bu çerçeve içinde yer almaktadır. AT dış politikası, genelde ticaret ve kalkınma alanlarında yoğunlaşmakta ve üçüncü ülkelerin AT ile ilişkilerinin yürütülmesini içermektedir.


Avrupa dış politikasının ikinci boyutunda siyasal dış politika yer almaktadır. Üye devletlerin dış politikalarında koordinasyon ve uyum amacıyla spontane olarak başlayan hareket, zaman içerisinde Avrupa Siyasi İşbirliğine dönüşmüştür. Kurucu antlaşmaların dışında gelişen söz konusu işbirliğinin amacı, AT’nin uluslararası platformlarda etkinliğini arttırmaktır. 1986 yılında imzalanan Tek Avrupa Senedi ile ilk kez hukuki varlık kazanan Avrupa Dış Politikasının siyasi boyutu, 1992 Maastricht ve 1997 Amsterdam antlaşmaları ile yeniden düzenlenmiş ve Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikası adını almıştır.


Maastricht Antlaşması’nın ikinci sütununu oluşturan kavram “ortak dış politika” ve “ortak güvenlik politikası” olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Bu kavramlardan birincisi olan ortak dış politika, en az iki devletin ulusal hedeflerini gerçekleştirmek, ulusal çıkarlarını maksimize etmek ve belirlenen ortak bir hedefe ulaşmak için işbirliğine gitmelerini ifade etmektedir. Kavramı, AB çerçevesinde değerlendirdiğimizde komplike ve dışarıdan kolaylıkla anlaşılmayan bir yapı ortaya çıkmaktadır. Her şeyden önce, ortak dış politika kavramında geçen “ortak” kelimesinin anlamı, Topluluklar düzeyindeki “ortak tarım politikası” veya “ortak ticaret politikası” kavramlarındaki “ortak”tan farklılık taşımaktadır.


Topluluklar boyutunda üye devletlerin egemenlik yetkilerinin bir üst otoriteye devredildiği alanlarda “ortak politika”dan söz edilmekte iken, ortak dış politika kavramında inisiyatif, yani karar alma ve uygulama yetkisi, devletlerin kontrolünde kalmaktadır. Bununla birlikte, ileride ayrıntılarıyla inceleneceği üzere, ortak dış politika boyutunda dahi Topluluk kurumları belirli sınırlar içerisinde inisiyatif kullanabilmektedir. Ancak bu durum, ikinci sütunun hükümetlerarası yapısını değiştirmemekte; bu boyutta alınan kararlar Topluluk düzeyinin dışında kalmaktadır. Maastricht Antlaşması’nda revizyon amacıyla 1996 Mart ayında İtalya’nın Torino kentinde başlayan Hükümetlerarası Konferansta, ortak dış politikanın Topluluklar düzeyine alınması gündeme gelmiş olmasına karşın bu konuda uzlaşma sağlanamamış ve Amsterdam Antlaşması “üç sütuna dayanan” yapıyı korumuştur. Bununla birlikte, Arsava’nın da belirttiği gibi, bir bütün olarak ele alındığında, ikinci sütundaki uygulamalarda Topluluk kurumları sınırlı da olsa etkili olabildikleri için, Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikasını, pür hükümetlerarası olarak nitelendirmek mümkün gözükmemektedir. (2)


Avrupa dış politikasının üçüncü boyutunda ise üye devletler tarafından izlenen ulusal dış politika yer almaktadır. Günümüzde AB üyesi devletlerin izledikleri dış politikanın temel parametreleri Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikası çerçevesinde saptanmaktadır. AB üyesi ülkelerin hükümetleri dış politikalarını belirlerken işb

Çok Okunan Haber

Erdoğan’dan kurmaylara talimat: ‘Aramızda kalsın’

Partisinin MKYK toplantısının ardından kurul bir araya gelen Erdoğan’ın, İstanbul Sözleşmesi ile ilgili devam eden …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir