Anasayfa / Baş Yazar / Estetik-sanat ve edebiyat yazıları(3)

Estetik-sanat ve edebiyat yazıları(3)

Mirza Turgut yazdı

 

Burada nesneye ya da güzelliği taşıyan gerçeğe, her türlü faydalanmacı yaklaşımın dışında yaklaşmak durumundayız. Biyolojik-fizyolojik ihtiyaçlarımızın dışında bir zihni süreçte üretilecek değerlerin toplamı estetik değerdir.

Bu ise insanoğlunun zihince gelişme sürecinin en üst aşamasında ortaya çıkan bir zihni üretim biçimidir. Yani insanoğlunun çocukluk döneminde estetik üretim yoktur; insan bu dönemde çevresine yararlanmak için yaklaşıyordu; ne zaman ki dünyanın oluşumu ve kendi oluşumu ile ilgili soru sormaya başladı; işte o andan itibaren, dünyanın ve kendinin zihninde yeniden yaratım sürecine başladı. Bu ise çeşitli bilim dalları ile birlikte toplumsal değerlerin üretime sokulması anlamına geliyordu; estetik faaliyet ve değer üretme, bu süreçten sonra ortaya çıkmıştır.

Başka bir deyişle insanoğlu doğadan kendini kurtarıp, soyut düşünmeye başladığı andan itibaren estetik değer üretmeye başlamıştır. Ancak, insanoğlunun çocukluk döneminde bütün değerler iç içe geçtiği için, güzel olan da bu değerler ailesinin içinde yer alıyordu. Örneğin insanoğlu için, hayırlı olan bir şey aynı zamanda iyidir ve iyi olduğu için de güzeldir. Yani dinsel-ahlaksal ve estetik değer iç içedir.

Burada ahlaki-dinsel ve estektik değerlendirmelerin iç içe geçmesinin nedeni, bilme faaliyetinin çok sınırlı olmasıdır. Sonraki yıllarda bilinç biçimlerinin ahlak, din, felsefe, bilim, siyaset, hukuk vb. gibi ayrışması ile birlikte, güzel olanın tanımı ve anlamı gerçek mecrasına yani zihinsel-fikirsel boyuta ulaşmaya başladı. İdealist felsefenin kurucularından Aristo ve Platon’un güzel olan üzerine yazmaları da yine bu döneme denk düşmektedir.

Buraya kadar söylediklerimizi özetleyecek olursak: Estetik faaliyet insanın günlük yaşamında, doğa ile ilişkilerinde ve sanatta her an ürettiği değerlerdir.

İnsanoğlu hep olumlu estetik değerler için uğraş vermektedir.  Çünkü güzel olan, yüce olan hoşnutluk yaratır ve insana zihince dinginlik sağlar. Çirkin ve bayağı olan ise tam tersi etkiler yaratır. Bu nedenle sanatta çirkin ve bayağı tiplerden nefret ederken, idealimizi yerine getiren soylu tiplemeler her zaman hoşumuza gider.

Yaşamın düzene konması, biçimlendirilmesi, insanın güzel olana ulaşma ve güzel olanı yaratma faaliyetidir. Bu ise her şeyden önce yaşamın ve gerçeğin bilinmesiyle alakalıdır. Yani önce yaşantı, yaşanılan bilinecek ve daha sonra elde edilen bilginin güzelliğin yasalarına göre değer üretmesi gündeme gelecektir. Bu nedenle estetik faaliyet, insanoğlunun doğayı ve kendini araştırmaya, bilmeye başladıktan sonra ortaya çıkmış ve faydalanma faaliyetinin dışında zihni sürecine denk düşmüştür.

DEVAM EDECEK

Çok Okunan Haber

HUZURLU SOHBETLER VE MARİNA KAVŞAĞI…

Semir Bolat yazdı   Mersin Büyükşehir Belediyesindeki değişim, kentin her noktasında hissedilir bir hava estiriyor. …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir