Fransa’nın düşünce ve ifade özgürlüğüne vurduğu darbe günlerine denk gelmesi nedeniyle Yaşar Kemal’in aldığı ödül tartışma konusu oldu.

Kimilerine göre Kemal, bu ödülü almamalıydı.

Kimilerine göre ise ödülü alırken bir çift laf ederek, Fransa’nın söz konusu tavrını eleştirmeliydi..

Ve tabi bir çok sanatçı ise, bunun bir kültür ödülü olduğunu ve politika ile ilişkilendirilmemesi gerektiğinin altını çizdiler.

Bu tartışmalar devam ederken, ben sorunu başka bir noktada ele almak istiyorum.

Benim cevap aradığım soru şu: Ödüller NEDEN HEP YAŞAR KEMAL’E VERİLİYOR?

Ya da tersinden soralım: Yaşar Kemal kadar ödül almış başka bir sanatçımız neden yok?

Bu soruya, sanat ve edebiyat dünyamızı temsil eden kimi kesimler, politik duruşlarına göre cevaplar veriyorlar.

Kimilerinin “Yaşar Kemal’in Batı’da dostları var, o nedenle bütün ödülleri o alıyor” görüşünü baştan reddediyorum.

Çünkü, mesele bu kadar basit değil; olamaz da !

37 ÖDÜLÜN 8’İ FRANSIZ

Yaşar Kemal ilk ödülünü 1955 yılında Gazeteciler Cemiyeti başarı armağanı olarak almış.

Daha sonra da hemen her yılı ödülle geçirmiş

Kimi yıllarda iki hatta üç ödül almış.

Ödüllerin 8 tanesi Fransız ödülleri

Son ödülü Fransız Genel Kurmay Başkanı’nın elinden aldı: Légion d'honneur

“Bu ödülü reddetmeliydi” diyenler, aynı ödülü 1984 yılında da aldığını bilmeleri gerekiyor.

NEDEN ÖDÜL ALIYOR?

Güncele ilişkin kısa bilgileri verdikten sonra sorumuzu bir daha soralım: NEDEN ÖDÜL ALIYOR?

Sanat ve edebiyat toplumsallaşmanın ulaştığı en üst seviyede ortaya çıkmıştır.

Geriye dönüp baktığımızda binlerce yıl öncesinden insanlığa HOMEROS’un mirası  kalmıştır.

Homeros’un çağdaşı bir çok sanatçı, şair yazmasına rağmen, sadece Homeros günümüze taşınmıştır.

Bunun nedeni, Homeros’un insanlığın evrensel sorunlarını şiirsel bir dille ifade etmesidir.

Hemoros’un kitaplarında savaş ve barış, aşk, doğa-insan ilişkileri, vatanseverlik, halk severlik temaları işlenmektedir..

Ve bu temalar insanlığın evrensel barış idealleri açısından bugün de geçerlidir.

Homeros halen günümüzde de yaşıyor olmasının nedeni budur.

Tıpkı Mevlana’nın “kim olursan ol gel” demesi gibi..

Mevlana yaşadığı döneme göre evrensel insanlık kardeşliğini soylu bir değer olarak yüceltmiştir..

İşte onun için, çağdaşı bir çok sanatçının ismi bilinmezken, Mevlana, günümüzde insanlığa evrensel mesajlar vermeye devam ediyor.

Yani..

Bir sanatçı kendi ulasal kültür kodlarını sanat eserinde çok çok iyi yansıtabiliyorsa, bu sanat eseri evrenselleşir..

Çünkü, ulusal kültüre ait tüm sorunlar, şu ya da bu şekilde başka halklar tarafından da yaşanmaktadır.

Bu nedenle, söz konusu edebiyat ya da sanat eseri, başka halklara de sıcak gelir..

İnce Memed,1930’lu-40’lı  yılların Çukurova yaşantısının çok güzel anlatmaktadır.

İnce Memed’in mücadelesi aslında, haksızlığa karşı bir başkaldırıdır..

Bu ise tüm halkların yaşadığı temel insanlık sorunudur.

Her halkın kendine ait bir İnce Memed’i bulunmaktadır.

İşte İnce Memed romanının 40 dile çevrilmesinin nedeni budur.

Bize ait olan sorunlar aslında tüm insanlığın sorunlarıdır..

 Yaşar Kemal’in ustalığı, bunu sağlam bir kurgu ve şiirsel bir dille anlatmış olmasıdır.

Gerek evrensel insanlık sorunu olan temalar gerekse de bunu ustalıkla verebilmiş olması, Yaşar Kemal’i “Yaşar Kemal” yapmaya yetmiştir.

Kemal’in tüm eserleri “bize ait olanın”, evrensel bakış açısı ile insanlığa mal edilmesidir.

İşte o nedenle Yaşar Kemal tüm dünyaca tanınmaktadır..

İşte o nedenle, hemen her ülkeden ödüller almıştır..

Kuşkusuz Türkiye’de başka bir çok sanat ve edebiyat insanı vardır..

Evrensel olabilmek hem ustalık hem de Ulusal kültür kodlarını evrensele taşıyabilmekten geçmektedir.

19 yüzyılda Fransız ve Rus gerçekçi edebiyatçılarının bugün bile yaşıyor olmalarının nedeni de budur.

Elbette Yaşar Kemal’in de siyasi bir duruşu var..

Ama aldığı ödüllerin siyasi duruşu ile hiçbir ilişkisi yoktur.

Sanatta ustalık bambaşka bir şey..

Usta yazarlık büyük bir yeti işidir.

Yeteneğin bir kısmı sonradan oluşuyor ama aslında doğuştan gelmektedir..

Kimi insanların doğuştan müziğe, ya da resme yatkın olması gibi.

Evet Yaşar Kemal koca bir çınardır.

Usta bir yazardır..

Ama aynı zamanda Türkiye’deki tüm kültürleri içine sindirmiş ve bu kültür damarlarını evrensele taşımış bir sanatçıdır..

Ödül almasının nedeni budur.

Yaşar Kemal olayına bir de bu pencereden bakılması gerekiyor.

Aşağıda, meraklıları için, Yaşar Kemal’in aldığı ödüllerin kronolojik bir sıralaması yer alıyor

 §  1955 Gazeteciler Cemiyeti Başarı Armağanı (“Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün” adlı röportaj dizisi ile)

§  1956 Varlık Roman Armağanı (İnce Memed ile)

§  1966 İlhan İskender Armağanı (Teneke’den aynı adla uyarlanan oyunu ile)

§  1966 Uluslararası Nancy Tiyatro Festivali Birincilik Ödülü ("Yer Demir Gök Bakır" romanından Nihat Asyalı'nın sahneye uyarladığı, Yılmaz Onay'ın sahneye koyduğu “Uzun Dere” oyunu ile. Türkiye ödülü, Brezilya ile paylaştı.)[10]

§  1974 Madaralı Roman Armağanı (Demirciler Çarşısı Cinayeti ile)

§  1977 Fransa Eleştirmenler Sendikası En İyi Yabancı Roman Ödülü (Yer Demir Gök Bakır ile)

§  1978 Fransa'da En İyi Yabancı Kitap Ödülü (Ölmez Otu ile)

§  1979 Fransa “Büyük Jüri” En İyi Kitap Ödülü (Binboğalar Efsanesi ile)

§  1982 Uluslararası Cino Del Duca Ödülü

§  1984 Fransız Legion d’Honneur Ödülü Commandeur payesi

§  1984 TÜYAP Kitap Fuarı Halk Ödülü

§  1985 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü

§  1986 Orhan Kemal Roman Ödülü (Kale Kapısı ile)

§  1988 TÜYAP Kitap Fuarı Halk Ödülü

§  1988 Fransa Kültür Bakanlığı Commandeur des Arts et des Lettres Nişanı

§  1991 Fransa Strasbourg Üniversitesi Onur Doktorası

§  1992 11. TÜYAP Kitap Fuarı Onur Yazarı

§  1992 Antalya Akdeniz Üniversitesi Onur Doktorası

§  1993 Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü

§  1994 Mülkiyeliler Birliği Rüştü Koray Armağanı

§  1995 Morgenavissen Jylaand-Pösten Ödülü (Danimarka)

§  1996 Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce Özgürlüğü Ödülü

§  1996 Kanın Sesi ile Akdeniz Yabancı Kitap Ödülü (Perpignan, Fransa)

§  1996 VIII Katalunya Uluslararası Ödülü (Barcelona, İspanya)

§  1996 Lillian Hellman/Dashiell Hammett Baskıya Karşı Cesaret Ödülü, İnsan Hakları İhlallerini İzleme Örgütü,(New York)

§  1997 Toplu eserleri için Premio Internazionale Nonino Ödülü, İtalya

§  1997 Kenne Vakfı Düşünce ve Söz Özgürlüğü Ödülü (Uppsala, İsveç)

§  1997 Norveç Yazarlar Birliği ödülü, Wole Soyinka ile ortak

§  1997 Frankfurt Kitap Fuarı Alman Yayıncalar Birliği Ödülü

§  1998 Frei Üniversitesi Berlin Fahri Doktora

§  1998 Bordeaux Yayıncılar Birliği Yabancı Edebiyat Ödülü

§  2002 Bilkent Üniversitesi Fahri Doktora

§  2003 Z. Homerus Şiir Ödülü

§  2003 Savanos Ödülü (Selanik)

§  2003 Türkiye Yayıncılar Birliği Yayıncılık Emek Ödülü.

§  2008 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük ödülü

§  2011 Légion d'honneur