Anasayfa / Emlak Haberleri / TARİHİ SİVAS EVLERİ

TARİHİ SİVAS EVLERİ

Sivas ilinde Selçuklu döneminde başlayan yerleşim, yeni bir mimariyi de oluşturmuştur. O dönemde daha çok taş işçiliğinin ön plana çıktığı özgün yapılar meydana getirilmiştir. Ancak eski kaynaklardan öğrenilen Sivas sivil mimari örneklerinden günümüze önemli bir kalıntı gelememiştir. XIV.yüzyılın ilk yarısında yöreyi gezen İbni Batuta kentin caddelerinin geniş, yapılarının güzel ve çarşılarının da kalabalığından söz etmiştir.Timur dönemi tarihçilerinden Şerafeddin Yezdi şehirdeki evlerin daha çok güneye yönelik olduğunu belirtmiştir.

Orta Çağda Sivas daha çok surlarla çevrili ve içerisinde anıtsal yapıların olduğu bir kent görünümünde idi. O dönemdeki evler kerpiçten bir veya iki katlı olup, üzerleri toprak dam örtülü idi. XVII.yüzyılda Sivas’ı gezen Evliya Çelebi de kentin kale içinde ve dışındaki evlerinin toprak damlı olduğunu belirtmiştir. Bu gezginlerin anlattığı tanımlar General Moltge’nin 1839’daki anlatımıyla aynı noktadadır. Bu da gösteriyor ki Sivas evleri ilk yapılışından XIX.yüzyıla kadar hemen hemen değişmemiştir. XIX.-XX.yüzyılda toprak damlı kerpiç evler yerlerini kiremit çatılı bir veya iki katlı taş evlere bırakmıştır.

XIX.yüzyıldan sonra Sivas evlerinde harem ve selamlık tipi evlerin yapıldığı görülmektedir. Bu tür evler bazen aynı yapı içerisinde, bazen de aynı avluda birbirleri ile bağlantılı olarak yapılmışlardır. Çoğunlukla çeşme ve helâlara avluda yer verilmiştir. Aynı zamanda bu avlularda kış erzakının yapılabilmesi için büyük bir ocak bulunurdu. Haremlik ve selamlığın aynı ev içerisinde bulunduğu örneklerde, selamlığın kapısı ana caddeye, haremin kapısı da ara sokağa açılıyordu. Bunların kapılarında tokmak ile zelve veya halka denilen ikinci bir ses çıkaran alete yer verilmiştir. Bu aletlerden zelve veya halka çalındığında ev halkına yakın kişilerin geldiği anlaşılır ve avluda bulunanlar da ona göre kendilerine çeki düzen verirlerdi.

Sivas’ın bazı büyük evlerinde dışarıya yuvarlak, beşgen, altıgen planlı “Yıldız Köşkü” denilen bir de asma kat eklenmiştir.

Sivas evleri çoğunlukla bodrum, zemin katı ve birinci kat olarak planlanmıştır. Bununla beraber Akaylar Konağı’nda olduğu gibi zemin katı üzerinde iki katın daha olduğu da görülmüştür. Zemin katlar daha çok taş döşemeli olup, kiler ve ocaklar bu katta bulunmaktadır. Kış aylarında kullanılan bu katın basık ve az pencereli oluşu iklimden kaynaklanmaktadır. Buradaki mekânlara yüklük ve dolaplar da yerleştirilmiştir.

Sivas evlerinin birinci katı daha çok oturma mekânlarıdır. Bu katlar caddeye ve sokağa bakmaktadır. Çıkmalarla odalar genişletilmiş, bol pencerelerle de içerisi aydınlatılmıştır. Başoda da bu katta bulunmaktadır. Sedir kilim ve halılarla çevrili olan odalara “Ağa Gözü” “Hatun Gözü”, “Dana Gözü”, “Gelin Gözü” gibi isimler de verilmiştir.

Sivas evlerinde çoğunlukla üç ayrı plan şemasının kullanıldığı görülmektedir. Bunlardan birincisi iki yüzlü, iç sofalı plan tipidir. Burada ortadaki sofaya iki yandan odaların açılması esas alınmıştır. Ancak bu plan tipinde oda sayısının değişik olduğu da görülmektedir. Sivas’ta Hasan Başeğmez evi ile Mütevellioğlu Mesrur Bey’in evi bu tipe verilecek en güzel örneklerdir.

Sivas’ta bir de dış sofalı, üç tarafı odalı plan tipi uygulanmıştır. Bu plan tipinde bir kenarı avluya bakan sofanın diğer tarafı odalarla çevrilmiştir. Bu plan tipine örnek olarak da Feridun Kangal Konağı ile Abdi Başaran’ın evi gösterilebilinir.

Sivas’ta uygulanan üçüncü plan tipi dört eyvanlı olarak nitelenmektedir. Bu plan tipinde ortada bir sofa, etrafında dört eyvan, köşelerinde de geniş odalara yer verilmiştir. Bu plan tipine örnek olarak Akaylar Konağı gösterilebilinir.

Sivas evleri daha çok taş temeller üzerine kesme taş örgü ve ahşap çatkının kurulması, aralarının kerpiçle doldurulmasından meydana gelmiştir. Bu evlerin dış yüzeyleri samanlı bir çamur

Çok Okunan Haber

“BURALARI İMARA AÇMAYACAĞIZ”

Mezitli Belediye Başkanı Neşet Tarhan’ın, Mezitli’de Hazine arazisi üzerindeki ormanda ağaç katliamı yapılmasıyla ilgili sözleri …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir