Anasayfa / Baş Yazar / Estetik kategorisi olarak güzel olan nedir?(1)

Estetik kategorisi olarak güzel olan nedir?(1)

Günlük yaşamımızda estetik ameliyatı ya da şunda hiçbir estetik yok gibi tanımlamalarda bulunurken, aslında estetiksel olanı güzel olan anlamında anlatmak isteriz.
Güzel olan nedir sorusuna bilimsel yanıt arayışı 18. yüzyılın ortalarında başladı. O zamanlar estetik, bağımsız bir bilim olarak değil, felsefe ya da mantığın yan kolu olarak algılanıyordu.

19. yüzyıldan sonra, estetik kendi araştırma konusu olan bağımsız bir bilim olarak kabul edilmeye başlandı. Estetik kendinden bağımsız bir bilim olunca, kendi araştırma konularını da belirlemeye başladı. Buna göre estetik, günlük yaşamda, doğa ve sanatta saptanabilen estetik kategorileri araştıran bir bilim dalıdır.

Peki estetik kategorileri denilince ne anlamak gerekiyor? Çünkü, estetikçiler bu konuda henüz birlik sağlamış değiller. Estetik her şeyden önce insanoğlunun değer üretmesi ile ortaya çıkıyor. İkincisi, estetik aynı zamanda insanın bilme faaliyeti ile alakalıdır. Yani estetiksel faaliyet hem değerlendirme, hem de bilme alanına giriyor.
Estetik değer, insanoğlunun ürettiği diğer değerlerden çok farklı bir ilişki sistemi sonucunda üretilir. Çünkü insan, günlük yaşamında dinsel, ahlaki, siyasi vb. değerler üretir; bu değerlendirmeler, genel kabul gören, nesneleşmiş değerler sistemidir.

Yani ahlaki ya da dinsel değerlendirme yapmak için bireysel olarak bizlere çok fazla rol düşmemekte, tersine genel kabul gören değerlere göre “değer” üretmekteyiz. Örneğin pekâlâ birisi için sağcı-solcu, ya da dindar, ya da değil diyebiliriz. Bu ise aslında bir “değerlendirme” faaliyetidir.
2. Estetik değerin özgünlüğü
Bunun için o olay ya da kişi ile canlı temasa geçmemize gerek yok; sadece duymamız bile yeterlidir –değer üretmek için. Ancak estetik değer için, mutlaka canlı temas yani gören (özne) ile görünenin (nesne) karşılıklı teması gerekmektedir. Bu açıdan estetik değer üretmek için nesne ile öznenin diyalektik birliği gerekir.
Örneğin, duyumlarımızdan hareketle çok rahatlıkla ahlaki, dinsel değerler üretebiliriz, ama hiçbir duyuma dayanarak, güzel tanımını yapamayız. Güzel tanımı için, güzelliği taşıyan nesne ile benim canlı ilişkim gerekmektedir. Bu nedenle herkesin kendine özgü güzellik anlayışları ortaya çıkmaktadır. Yani aynı nesne ya da gerçeklik, bana güzel gelirken, pekâlâ bir başkasına hiç de güzel gelmeyebilir.
İşte burada estetik değerlendirmenin özgüllüğünü ve diğer değerlendirme biçimlerinden farklılığını görüyoruz. Hiçbir güç bana, şu ağacın ya da şu resmin güzel olduğunu dayatamaz. Çünkü burada estetik algılama tümüyle bireysel süreçtir ve birey olarak o andan aldığımız estetik hazla ilgilidir.
Güzellik temel bir estetik kategorisi olmasına rağmen, estetiğin biricik kategorisi değildir.
DEVAM EDECEK

Çok Okunan Haber

BÜYÜKŞEHİR MECLİSİ…

İlk kez canlı yayını kesmeden Büyükşehir Meclisini izledim. Hem de sonuna kadar! Bu defa, tüm …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir